مته
معمولاً از فولاد کربن دا یا فولاد تندبر ساخته می شود. مته های ساخته شده از فولاد کربن دار برای کارهای تولیدی با سرعت بالا مناسب نیستند. این نوع مته ها باید نسبت به مته های فولاد تندبر در سرعت کمتری به کار روند.
تمام مته ها دارای سه بخش اصلی هستند: ساقه، بدنه و نوک که اندازه های آنها بسیار گوناگون است. پیش از به کار بردن هر نوع مته باید اطمینان یافت که به درستی سنگ زده شده باشد.







قلاویزکاری
از ماشین مته برای عملیات قلاویزکاری و رزوه تراشی در سوراخها نیز استفاده می شود. قلاویزکاری دقیق دستی با ماشین مته بدین صورت انجام می شود که قطعه را در همان موقعیت سوراخکاری روی میز قرار می دهیم، آچار قلاویز را در انتهای ساقه چهارگوش قلاویز دستی با آن درگیر می کنیم، مرغک ماشین تراش را در حفره سر محور اصلی ماشین مته جا می زنیم و سپس قلاویز را در سوراخ قطعه کار می گذاریم و نوک مرغک را در حفره مته جا می زنیم و سپس قلاویز را در سوراخ قطعه کار می گذاریم و نوک برای وارد آوردن فشار یکنواخت بر قلاویز دستی استفاده می کنیم (فشار نباید بیش از اندازه باشد) و همزمان قلاویز را با آچار در سوراخ قطعه می چرخانیم. در واقع در این عملیات از ماشین مته عمدتاً به عنوان راهنمای دقیقی برای قلاویز دستی استفاده می شود.


خزینه زنی
عملیاتی که موجب ایجاد حفره مخروطی شکل در انتهای سوراخ گردد اصطلاحاً خزینه زنی نامیده و بدین منظور از ابزار برش یا برقوی مخروطی استفاده می شود. مراحل عملیات خزینه زنی عبارت است از: بستن درست قطعه کار، نصب مته خزینه زینی در سه نظام دستگاه، تنظیم مته با قطعه کار، انتخاب سرعت مناسب محور و دقت در باردهی به مته. مته خزینه زنی باید با سرعت نسبتاً کند دوران کند و عملیات خزینه زنی بر روی فولاد باید در زیر ریزش روغناب انجام شود تا کار به نرمی پیش رود. بستن نادرسن قطعه، استفاده از ابزار کند و سرعت بیش از اندازه موجب خزینه زنی ناهموار می شود.



برقوزنی
برای دقیق کردن اندازه و نیز پرداختکاری بدنه سوراخها از عملیاتی موسوم به برقوزنی استفاده می شود. با برقوی دستی می توان سوراخ را درست به اندازه دلخواه درآورد و پرداختکاری کرد. برای این منظور باید سوراخ را به اندازه 4/0 میلیمتر کوچکتر از قطر اصلی سوراخکاری کرد و آنگاه با برقو به اندازه دلخواه رسانید. برای مثال اگر در نقشه برقوی 12 میلیمتر خواسته شده باشد از مته ی 4/0 میلیمتر کوچکتر از 12 میلیمتر استفاده کرد.
برای ورود راحت تر برقر به داخل سوراخ قطعه کار برقو دارای شیب مخروطی ملایمی است. از این رو برای آنکه دقت دلخواه در سر سوراخ به دست آید پس از برقو زدن کامل بدنه سوراخ باید عملیات برقوزنی را تا هنگامی که انتهای برقو به اندازه 40 میلیمتر از ته سوراخ خارج شود ادامه داد. برقو را هرگز نباید در جهت خلاف تیغه های آن به دوران در آورد زیرا این عمل موجب شکسته شدن یا لب پریدگی تیغه های آن می شود.